Rogale, korowód, św. Marcin - 11 listopada w Poznaniu

11 listopada w Poznaniu - poznaj historię poznańskiego święta

Imieniny Ulicy Święty Marcin co roku gromadzą na ulicach Poznania tysiące osób.

Dlaczego 11 listopada jest tak ważny dla Polaków?

11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. Tego samego dnia w Compiègne podpisano rozejm kończący I wojnę światową. Po 123 latach zaborów Polska znów pojawiła się na mapie Europy jako niepodległe państwo.

Ustawą z 23 kwietnia 1937 roku dzień 11 listopada został oficjalnie uznany za Święto Niepodległości. Po II wojnie światowej święto zniesiono, a w czasach PRL otwarte świętowanie tej rocznicy groziło represjami. Do kalendarza wróciło w 1989 roku i od tamtej pory jest dniem wolnym od pracy, obchodzonym w całym kraju uroczyście i z poczuciem wspólnoty.

W Poznaniu świętujemy podwójnie

11 listopada to w Poznaniu nie tylko Narodowe Święto Niepodległości. To także dzień świętego Marcina, patrona jednej z najważniejszych ulic miasta, a przy okazji dzień wyjątkowo słodki. Gdy w 1937 roku ta sama data została wybrana na Święto Niepodległości, poznaniacy zaczęli świętować podwójnie: najpierw oficjalne uroczystości, potem radosne imieniny ulicy Święty Marcin. Według powszechnej opinii nigdzie indziej w Polsce ten dzień nie jest obchodzony tak radośnie i tak smacznie.

Skąd się wziął święty Marcin?

Marcin urodził się około 316 roku w Sabarii w rzymskiej prowincji Panonii (dziś to Szombathely na Węgrzech). Jako młody człowiek wstąpił do armii rzymskiej. Najsłynniejsza opowieść o nim mówi, że przy bramie miasta Amiens spotkał zziębniętego żebraka. Nie mając nic więcej, rozciął swój płaszcz mieczem i oddał biedakowi połowę. Ten gest stał się symbolem dobroci i dzielenia się z potrzebującymi.

Marcin przyjął chrzest, został mnichem, a około 371 roku biskupem Tours. Zmarł 8 listopada 397 roku, a pochowano go 11 listopada. Właśnie ten dzień na stałe wpisał się w kalendarz liturgiczny. Kult świętego rozszedł się po całej chrześcijańskiej Europie: nazwy miejscowości, przysłowia i świątynie ku jego czci znajdziemy dziś niemal wszędzie, w samej Polsce jest ich prawie 200.

Święty Marcin w Poznaniu

Kościół pw. św. Marcina należy do najstarszych w Poznaniu. Ufundowano go w XII wieku, według niektórych autorów nawet w XI. Obok świątyni wykształciła się podmiejska osada rzemieślników, nazywana od patrona Święty Marcin. W tym czasie wytyczono też ulicę, która z dawnego traktu stała się jedną z głównych arterii miasta. Wielkomiejski charakter nadał jej początek XX wieku, gdy u jej wylotu, w miejscu dawnych fortyfikacji, powstał zamek cesarski i cała Dzielnica Zamkowa.

Tradycja rogalowa: słodka lekcja dobroczynności

Poznański rogal świętomarciński sięga tradycją 1891 roku. Gdy zbliżał się dzień św. Marcina, proboszcz parafii, ks. Jan Lewicki, zaapelował do wiernych, by - wzorem patrona - zrobili coś dla biednych. Na apel odpowiedział cukiernik Józef Melzer, który upiekł trzy blachy rogali i przyniósł je pod kościół. W kolejnych latach dołączali do niego inni. Bogatsi poznaniacy kupowali smakołyk, biedni dostawali go za darmo, a każdy mógł w ten dzień najeść się do syta.

Od 1901 roku zwyczaj kontynuowało Stowarzyszenie Cukierników. Po obu wojnach światowych tradycję wskrzeszali kolejni poznańscy cukiernicy.

Z rogalem wiąże się też legenda. Pewnemu piekarzowi przyśnił się święty Marcin wjeżdżający do miasta na koniu. Za bramą rumak zgubił podkowę. Piekarz postanowił piec ciasto w jej kształcie i rozdawać je ubogim.

Prawdziwy rogal świętomarciński powstaje z ciasta drożdżowego z nadzieniem z białego maku, migdałów i skórki pomarańczowej. Jest na tyle duży, że trudno go zjeść samemu, a to nie przypadek: rogal stworzono do dzielenia się z rodziną, przyjaciółmi i tymi, których chcemy lepiej poznać. 11 listopada poznaniacy zjadają kilkaset ton tych wypieków.

Rogale świętomarcińskie na kiermaszu - 11 listopada kupuje się je na ulicy Święty Marcin.

Korowód Świętego Marcina

Kulminacją Imienin Ulicy, które od 1994 roku organizuje Centrum Kultury ZAMEK, jest barwny korowód ze Świętym Marcinem na białym koniu. Zwykle wyruszał spod kościoła pw. św. Marcina po sumie odpustowej, a po dotarciu przed zamek święty otrzymywał od prezydenta Poznania symboliczne klucze do miasta. Obchodom od lat przyświeca hasło „Czyń Dobro”.

Święty Marcin w korowodzie oraz z symbolicznym kluczem do bram miasta.

W korowodzie biorą udział organizacje, m.in. grupy teatralne i szkolne, drużyny sportowe oraz zespoły muzyczne. Zobaczyć można w nim poznańskie koziołki, Bamberki, postaci z legendy o Świętym Marcinie, ułanów na koniach, orkiestrę dętą ze Swarzędza oraz wielkoskalowe obiekty, m.in. Matkę Ziemię i Pegaza. 

Barwne stroje i ozdoby to znak rozpoznawczy poznańskich pochodów.

Wspólne świętowanie

11 listopada w Poznaniu łączy to, co wydaje się dwoma różnymi światami: poważną rocznicę odzyskania wolności i radosne, uliczne święto pełne zapachu maku i migdałów. Jedno i drugie opiera się na wspólnocie. Warto więc zabrać rodzinę lub uczniów, obejrzeć korowód i kupić rogala, którym, zgodnie z tradycją, trzeba się podzielić.

Zdjęcia: fotoportal.poznan.pl

Źródło: www.poznan.pl/mim/wortals/swmarcin/imieniny-ulicy-swiety-marcin,p,221,88218.html